อาการเรอเหม็นเรอเปรี้ยวจากกรดไหลย้อนมีที่มาอย่างไร รักษายังไง?

หลายคนเคยรู้สึกอึดอัดใจเมื่อเรอแล้วมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยวพุ่งขึ้นมา หรือสังเกตว่ากลิ่นปากไม่หายไปสักที แม้จะแปรงฟันและบ้วนน้ำยาปากทุกวันก็ตาม ปัญหานี้อาจไม่ได้อยู่ที่ช่องปากเลย แต่มีต้นเหตุจากกระเพาะอาหาร โดยเฉพาะภาวะกรดไหลย้อน ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของอาการเรอเหม็น เรอเปรี้ยว และกลิ่นปากเรื้อรังที่พบบ่อยในปัจจุบัน วันนี้กาวิสคอนจะพาคุณไปทำความเข้าใจว่าทำไมกรดไหลย้อนถึงก่อให้เกิดกลิ่นปากและอาการเรอเหม็น พร้อมวิธีรักษาและแก้ไขได้จริงตั้งแต่เริ่มต้น

Highlight

• เรอเหม็น เรอเปรี้ยวที่มาจากกรดไหลย้อน คืออะไร?

• สาเหตุที่ทำให้เกิดกลิ่นปากและอาการเรอเปรี้ยว และเรอเหม็นจากกรดไหลย้อน มีอะไรบ้าง?

• 5 วิธีแก้เรอเปรี้ยว เรอเหม็น และกลิ่นปากจากกรดไหลย้อน

• อาหารและเครื่องดื่มอะไรบ้างที่กระตุ้นกรดไหลย้อนและทำให้เรอเหม็น?

• เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์เกี่ยวกับอาการเรอเปรี้ยวและเรอเหม็นจากกรดไหลย้อน?

เรอเหม็น เรอเปรี้ยวที่มาจากกรดไหลย้อน คืออะไร?

กรดไหลย้อน (Gastroesophageal Reflux Disease: GERD) เกิดจากหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างคลายตัวมากเกินไป ทำให้กรดในกระเพาะไหลย้อนขึ้นมายังหลอดอาหารและปาก พาเอากลิ่นเปรี้ยวและกลิ่นเหม็นจากกระบวนการย่อยติดขึ้นมาด้วย เมื่อเกิดกรดไหลย้อน และเรอเหม็น จากอาหาร จะมีรสเปรี้ยวหรือขมในปากหลังมื้ออาหาร ลมหายใจมีกลิ่นคล้ายอาหารหมักค้างคืน แสบร้อนกลางอก และบางรายมีเจ็บคอ เสียงแหบ หรือไอแห้งเรื้อรัง

กลิ่นปากจากกรดไหลย้อนต่างจากกลิ่นปากทั่วไป การดูแลช่องปากตามปกติไม่ทำให้กลิ่นหายไปได้ การแปรงฟันหรือใช้น้ำยาบ้วนปากช่วยได้เพียงชั่วคราว เพราะต้นเหตุอยู่ที่กระเพาะ กลิ่นมักแย่ลงหลังกินอาหารมัน เผ็ด หรือกาแฟ และรุนแรงสุดช่วงเช้าหลังตื่นนอนเพราะนอนราบตลอดคืน

ผู้ป่วยกรดไหลย้อนเรื้อรังหลายคนมีกลิ่นปากเป็นอาการร่วม โดยไม่ทราบว่าต้นเหตุอยู่ที่ระบบย่อยอาหาร การเข้าใจสาเหตุที่แท้จริงจึงเป็นก้าวแรกของการแก้ปัญหาอย่างตรงจุด

สาเหตุที่ทำให้เกิดกลิ่นปากและอาการเรอเปรี้ยว และเรอเหม็นจากกรดไหลย้อน มีอะไรบ้าง?

เมื่อกรดไหลย้อน จะส่งผลให้เกิดกลิ่นปากและอาการเรอเหม็นที่น่ารำคาญ ทำความเข้าใจแต่ละสาเหตุจะช่วยให้คุณรับมือและแก้ปัญหาได้ครอบคลุมยิ่งขึ้น

1.กรดและเศษอาหารไหลย้อนกลับขึ้นมา

เมื่อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างคลายตัว กรดไฮโดรคลอริกและเศษอาหารที่ย่อยแล้วบางส่วนจะไหลย้อนขึ้นมาสู่หลอดอาหารและปาก กรดเหล่านี้มีกลิ่นเปรี้ยวฉุนและกัดกร่อนเนื้อเยื่อตลอดทาง ก่อให้เกิดกลิ่นไม่พึงประสงค์ที่ชัดเจน โดยเฉพาะหลังกินอาหารมันหรือเผ็ด

2.แบคทีเรียในกระเพาะอาหาร (เช่น H. pylori)

Helicobacter pylori หรือ H. pylori ในกระเพาะอาหารเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้กลิ่นปากและเรอเหม็นรุนแรงขึ้น เชื้อชนิดนี้จะผลิตแก๊สและสารประกอบกำมะถันระหว่างการเผาผลาญ เมื่อไหลขึ้นมาพร้อมกรดจากกระเพาะ จึงเกิดกลิ่นฉุนเป็นเอกลักษณ์ในลมหายใจและขณะเรอ

3.อาหารตกค้างในกระเพาะนานเกินไป (Gastric Stasis)

อาหารที่อยู่ในกระเพาะนานผิดปกติ จะเกิดการหมักและสร้างแก๊สที่มีกลิ่นเหม็น เมื่อเรอแก๊สเหล่านั้นออกมาจะมีกลิ่นแรงและมีรสเปรี้ยว คนที่เป็นกรดไหลย้อนมักมีภาวะนี้ร่วมด้วย โดยเฉพาะผู้ที่รับประทานอาหารมื้อใหญ่หรืออาหารไขมันสูง

4.ปากแห้ง (Xerostomia) จากกรดไหลย้อน

กรดไหลย้อนยังกระตุ้นให้เกิดปากแห้ง ซึ่งส่งผลต่อกลิ่นปากได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม เพราะน้ำลายช่วยล้างและยับยั้งแบคทีเรียในช่องปาก เมื่อน้ำลายลดลง แบคทีเรียที่ผลิตสารประกอบกำมะถันระเหยได้ (Volatile Sulfur Compounds) จะเพิ่มจำนวน และสารเหล่านี้คือต้นเหตุหลักของกลิ่นปากเรื้อรัง

5.ฟันผุและเหงือกอักเสบจากการกัดกร่อนของกรด

กรดไหลย้อนที่ขึ้นมาในช่องปากบ่อยครั้งจะค่อยๆ กัดกร่อนเคลือบฟัน ทำให้ฟันอ่อนแอ เสี่ยงต่อฟันผุและเหงือกอักเสบมากขึ้น ทั้งยังสะสมแบคทีเรียที่สร้างกลิ่นปากเพิ่มเติม ยิ่งทำให้อาการเรอเหม็นและกลิ่นปากจากกรดไหลย้อนรุนแรงขึ้นเป็นทวีคูณ

5 วิธีแก้เรอเปรี้ยว เรอเหม็น และกลิ่นปากจากกรดไหลย้อน

วิธีแก้เรอเหม็น เรอเปรี้ยวและกลิ่นปากจากกรดไหลย้อนที่ทำได้จริง ตั้งแต่วิธีง่าย ๆ อย่างดูแลช่องปากไปจนถึงการใช้ยา

1.ดูแลสุขภาพช่องปากอย่างครบวงจร

แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารและก่อนนอน ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันทุกวันเพื่อกำจัดเศษอาหารและคราบแบคทีเรียในซอกที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง และใช้น้ำยาบ้วนปากที่มีสารต้านแบคทีเรีย นอกจากนี้การขัดลิ้นด้วยแปรงขัดลิ้นเป็นประจำยังช่วยลดปริมาณแบคทีเรียที่สะสมในช่องปาก ซึ่งเป็นตัวการสำคัญของกลิ่นปาก

2.ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอวันละ 8-10 แก้ว

การดื่มน้ำสม่ำเสมอช่วยเจือจางกรดในกระเพาะ ลดโอกาสไหลย้อน และกระตุ้นการผลิตน้ำลายที่ช่วยล้างแบคทีเรียในช่องปาก การจิบน้ำหลังมื้ออาหารยังช่วยชะล้างกรดที่ตกค้างในหลอดอาหารได้ด้วย

3.หลีกเลี่ยงอาหารที่กระตุ้นกรดไหลย้อน

อาหารบางชนิดทำให้กระเพาะผลิตกรดมากขึ้น หูรูดหลอดอาหารอ่อนแอลง เพิ่มโอกาสเรอเปรี้ยว เรอเหม็นและกลิ่นปาก ควรงดหรือลดอาหารทอด อาหารมัน อาหารเผ็ด กาแฟ ชา น้ำอัดลม แอลกอฮอล์ กระเทียม หัวหอม ผลไม้เปรี้ยว และช็อกโกแลต โดยเฉพาะในช่วงที่อาการกำเริบ

4.ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร

รับประทานอาหารในปริมาณน้อยแต่บ่อยขึ้น แทนการรับประทานปริมาณมากๆ ในหนึ่งมื้อ เพราะกระเพาะที่อัดแน่นจะดันกรดขึ้นมาได้ง่าย ไม่ควรนอนทันทีหลังรับประทานอาหาร ควรรอให้ผ่านไปอย่างน้อย 2-3 ชั่วโมง

5.ใช้ยาลดกรดและบรรเทาอาการกรดไหลย้อน

เมื่อมีอาการกรดไหลย้อน เลือกใช้ยาลดกรดและบรรเทากรดไหลย้อนที่มี 2 กลไกการออกฤทธิ์ ทั้งช่วยปรับสภาพกรดในกระเพาะอาหารให้เป็นกลาง พร้อมสร้างชั้นแพเจล เพื่อป้องกันกรดไหลย้อนขึ้นสู่หลอดอาหาร ออกฤทธิ์ภายใน 5 นาที และยาวนานถึง 4 ชั่วโมงได้อีกด้วย ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อเลือกยาที่เหมาะสมกับอาการ โดยเฉพาะหากมีอาการรุนแรงหรือเรื้อรังนานกว่า 2 สัปดาห์

อาหารและเครื่องดื่มอะไรบ้างที่กระตุ้นกรดไหลย้อนและทำให้เรอเปรี้ยว เรอเหม็น?

อาหารบางชนิดกระตุ้นให้กระเพาะผลิตกรดมากขึ้น ทำให้หูรูดหลอดอาหารส่วนล่างคลายตัว หรือทำให้การย่อยอาหารช้าลง ซึ่งล้วนเพิ่มโอกาสกรดไหลย้อน และอาการเรอเปรี้ยว เรอเหม็น

1.อาหารทอดและของมัน

อาหารทอดและอาหารที่มีไขมันสูงย่อยช้า ทำให้อาหารค้างในกระเพาะนานและเกิดการหมักสร้างแก๊ส ไขมันจะไปกระตุ้นให้หูรูดหลอดอาหารส่วนล่างคลายตัว ทำให้กรดและกลิ่นเหม็นจากอาหารไหลย้อนได้ง่ายกว่าปกติ

2.อาหารเผ็ดจัด

แคปไซซินในพริกกระตุ้นให้กระเพาะผลิตกรดเพิ่มขึ้นและทำให้กระบวนการย่อยอาหารช้าลง ผู้ที่มีอาการเรอเปรี้ยว เรอเหม็น หรือกรดไหลย้อนอยู่แล้วควรงดอาหารเผ็ดจัดเป็นพิเศษ เพราะจะยิ่งทำให้อาการรุนแรงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

3.กระเทียมและหัวหอม

กระเทียมและหัวหอมมีสารประกอบกำมะถันที่ซึมเข้ากระแสเลือดและออกมาทางลมหายใจ นอกจากกลิ่นฉุนที่ติดปากแล้ว ยังกระตุ้นกรดไหลย้อนในหลายคน ทำให้กลิ่นปากและอาการเรอเหม็นจากอาหารรุนแรงยิ่งขึ้น

4.กาแฟ ชา และช็อกโกแลต

คาเฟอีนและธีโอโบรมีนในกาแฟ ชา และช็อกโกแลต มีฤทธิ์ทำให้กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารคลายตัว ทำให้กรดจากกระเพาะไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายขึ้น คนที่ดื่มกาแฟเป็นประจำและมีอาการเรอเปรี้ยวในช่วงสาย ควรลองลดปริมาณการดื่มหรือเปลี่ยนเวลาดื่มให้ห่างจากมื้ออาหาร

5.น้ำอัดลมและเครื่องดื่มที่มีแก๊ส

แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในน้ำอัดลมขยายตัวในกระเพาะ ทำให้แรงดันในกระเพาะเพิ่มขึ้นและดันกรดขึ้นมาในหลอดอาหาร ส่งผลให้เรอเหม็นและเรอเปรี้ยวบ่อยขึ้น และยังทำให้ท้องอืดซึ่งยิ่งทำให้อาการแย่ลง

6.แอลกอฮอล์

แอลกอฮอล์กระตุ้นการผลิตกรดในกระเพาะโดยตรงและทำให้หูรูดหลอดอาหารคลายตัวกว่าปกติ นอกจากนี้ยังทำให้กระเพาะบีบตัวช้า ส่งผลให้อาหารค้างในกระเพาะนานขึ้นและสร้างกลิ่นเหม็นจากการหมักมากขึ้น

7.ผลไม้รสเปรี้ยวและมะเขือเทศ

ผลไม้รสเปรี้ยวทั้งหลายมีความเป็นกรดสูง เมื่อรับประทานเข้าไปจะเพิ่มความเป็นกรดในกระเพาะ ทำให้อาการเรอเปรี้ยว เรอเหม็น และกลิ่นปากจากอาหารรุนแรงขึ้น โดยเฉพาะเมื่อรับประทานขณะท้องว่าง

8.อาหารแปรรูปและของหมักดอง

อาหารแปรรูปและของหมักดองมักมีโซเดียมสูง รวมทั้งสารปรุงแต่งหลายชนิดที่กระตุ้นการผลิตกรด กระบวนการหมักในอาหารเหล่านี้ยังผลิตแก๊สที่มีกลิ่น ทำให้เกิดอาการท้องอืดและเรอเหม็นมากขึ้น

เมื่อไหร่ที่ควรพบแพทย์เกี่ยวกับอาการเรอเปรี้ยวและเรอเหม็นจากกรดไหลย้อน?

แม้กรดไหลย้อนส่วนใหญ่จัดการได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและยาทั่วไป แต่มีอาการบางอย่างที่บ่งบอกว่าภาวะนี้รุนแรงขึ้นและจำเป็นต้องได้รับการประเมินจากแพทย์โดยเร็ว ก่อนจะเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รักษายาก

1.มีอาการกรดไหลย้อนรุนแรงเกือบทุกวัน

หากมีอาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือรู้สึกมีกรดขึ้นมาในคอมากกว่า 2 ครั้งต่อสัปดาห์ ถือเป็นเกณฑ์ของกรดไหลย้อนเรื้อรัง ควรได้รับการรักษาจากแพทย์อย่างจริงจัง ไม่ใช่เพียงแก้อาการชั่วคราว

2.เจ็บหน้าอกหรือแสบร้อนกลางอกเป็นประจำ

อาการเจ็บหน้าอกจากกรดไหลย้อนอาจคล้ายกับอาการหัวใจขาดเลือด หากไม่แน่ใจสาเหตุควรรีบพบแพทย์เพื่อแยกโรคหัวใจออกก่อนเสมอ และแม้จะยืนยันแล้วว่าเกิดจากกรดไหลย้อน ก็ยังต้องได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง

3.กลืนลำบาก เสียงแหบ หรือไอเรื้อรัง

อาการเหล่านี้บ่งชี้ว่ากรดไหลย้อนสร้างการระคายเคืองและอักเสบในหลอดอาหาร คอ หรือกล่องเสียง การปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน เช่น หลอดอาหารอักเสบ หรือภาวะ Barrett's Esophagus ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งหลอดอาหาร

4.น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

การที่น้ำหนักลดลงโดยไม่ได้ตั้งใจ ควบคู่กับอาการกรดไหลย้อนเป็นสัญญาณอันตรายที่ต้องตรวจเร่งด่วน เพราะอาจบ่งชี้ถึงความผิดปกติที่ร้ายแรง เช่น มะเร็งหลอดอาหารหรือมะเร็งกระเพาะอาหาร ซึ่งต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาโดยเร็วที่สุด

5.อาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายอุจจาระสีดำ

อาการเหล่านี้บ่งชี้ถึงการมีเลือดออกในระบบทางเดินอาหาร ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์หรือเข้าห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูอาการหรือซื้อยารับประทานเองโดยเด็ดขาด

อาการเรอเหม็น เรอเปรี้ยว และกลิ่นปากจากกรดไหลย้อนส่งผลต่อทั้งสุขภาพและความมั่นใจในชีวิตประจำวัน เมื่อเข้าใจว่าสาเหตุอยู่ที่ระบบย่อยอาหาร ไม่ใช่แค่ช่องปาก การแก้ปัญหาจึงต้องทำควบคู่กันทั้งสองด้าน ตั้งแต่การปรับอาหาร พฤติกรรมการกิน การดูแลช่องปาก และการใช้ยาที่เหมาะสม หากอาการยังไม่ดีขึ้นหรือรุนแรง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ตรงจุด

สนับสนุนโดยกาวิสคอน เมื่อมีอาการกรดไหลย้อน เรอเหม็น เรอเปรี้ยว หรือแสบร้อนกลางอก เลือกใช้กาวิสคอน สีชมพู ยาบรรเทาอาการแสบร้อนกลางอก อาหารไม่ย่อยเนื่องจากกรดไหลย้อน และลดกรดในกระเพาะอาหาร ด้วย 2 กลไกการออกฤทธิ์ ทั้งลดกรด ปรับสภาพกรดในกระเพาะอาหารให้เป็นกลาง และสร้างแพเจล ป้องกันกรดไหลย้อนขึ้นสู่หลอดอาหาร

สามารถดูผลิตภัณฑ์กาวิสคอน (Gaviscon) ที่มีส่วนผสมของอัลจิเนตได้ที่ https://www.giexpert.in.th/products/

แหล้งอ้างอิง:

• Halitosis and gastroesophageal reflux disease: a possible association (2008)
• Association Between Halitosis and Gastrointestinal Disorders: A Review. Journal of the California Dental Association (2024)
• Gastroesophageal Reflux Disease and Tooth Erosion. International Journal of Dentistry (2012)
• Association Between Beverage Intake and Incidence of Gastroesophageal Reflux Symptoms. Clinical Gastroenterology and Hepatology (2020)
• Katz PO, et al. ACG Clinical Guideline for the Diagnosis and Management of GERD. Am J Gastroenterol (2022)